Interview met Stichting De Kunstverleners

In december 2015 heb ik een gesprek met Resi van der Ploeg & Teresa Rietbergen…

* Waaruit ontstond het idee voor De Kunstverleners?
Eigenlijk is het Teresa geweest die op het idee kwam. Zij zag ergens een folder liggen van Xenia, dat is een Hospice voor jongeren en jong volwassenen. Dat bestond toen overigens nog niet officieel, het was in die periode van oprichting. Het bleef bij Teresa in haar hoofd hangen. Na verloop van tijd heeft zij contact opgenomen met Jacqueline Bouts, de initiatiefneemster van Xenia. Samen met haar is zij in 2012 naar Resi gegaan, omdat die destijds de Kunstroute organiseerde. Misschien was het dan een idee om een concept als de combinatie Kunst & Zorg op die manier te lanceren. Ze zouden dan bijvoorbeeld collectebussen neer kunnen zetten om geld op te halen voor het idee en initiatief. Resi dacht wel dat het een beetje te vroeg was: Xenia bestond nog niet en mensen willen wel weten waaraan hun geld besteed wordt. Zij voelde zich echter wel erg aangetrokken tot de combinatie Kunst & Zorg. Samen met Teresa is zij toen plannen gaan maken. Het idee bestond even om meteen iets landelijks te doen, maar mede uit tijdgebrek besloten ze om het toch eerst klein aan te pakken en eerst te beperken tot Kunst voor Xenia.
Het oorspronkelijke en huidige concept is:
-mensen die in Xenia een kamer hebben, krijgen een kunstwerk aan de muur, waardoor zij zich beter thuis voelen.
-mensen in Xenia krijgen de mogelijkheid om zelf een kunstwerk te maken, mèt hulp van een professioneel kunstenaar. Dit kan breed worden geïnterpreteerd en variëren van bijvoorbeeld een schilderij tot een muziekstuk. Dit laatste kan omdat Resi en Teresa best een groot netwerk hebben, waarin ze altijd wel iemand kunnen vinden om het idee te bewerkstelligen.

* Hoeveel projecten/initiatieven hebben jullie per jaar? Kunnen jullie daar een inschatting van maken?
We hebben nu dus één groot project, dat is Kunst voor Xenia. Daarbinnen hebben we steeds kleine projecten. We hebben nu 5 matches gedaan: we hebben nu bijvoorbeeld een Kunstenaar gekoppeld aan iemand die in Xenia verblijft en samen met ons iets gaat maken. Daarnaast een project dat zorgt voor Kunst in de openbare ruimtes van Xenia (gezamenlijke woonkamer, keuken, gangen enz). Om daar meer een ‘thuisgevoel’ te geven hebben we kunstenaars uit Leiden gevraagd of zij hun werk ter beschikking willen stellen. Je zou het kunnen zien als een bijzonder Kunst uitleenproject voor Xenia.
Verder zijn we heel erg bezig om de hele organisatie goed op te zetten, dit geeft veel administratief werk, bijvoorbeeld om geldschieters te zoeken. Dit lukt tot nu toe vrij aardig. We zijn in 2013 begonnen en mogen onszelf de steun van een aantal goede sponsoren toeschrijven. We willen er steeds meer vrijwilligers bij kunnen betrekken, zodat Teresa en ik meer werk uit handen kunnen geven. We willen Kunstenaars proberen zelfstandig aan het werk te zetten.

* Hoe breed is jullie interpretatie van Kunst?
Dat gaat echt over de volle breedte, het moet natuurlijk wel kwaliteit hebben. Overigens geven wij geen Kunstzinnige therapie, dat zou een traject zijn. Hoewel wij zien dat het betekenisvol kan zijn voor mensen, is het niet onze doelstelling. Ons concept moet kort zijn. Het moet zich niet herhalen. Daarnaast hebben wij een bepaald budget; Kunstenaars krijgen van ons een vergoeding. Zij krijgen een bepaalde tijdsperiode met een bepaald bedrag om eraan te werken. Ervaring leert echter dat Kunstenaars er daarnaast zèlf nog wat tijd insteken; niet iedereen is natuurlijk gewend om te werken met iemand die van zorg afhankelijk is. In Xenia moet je je in de situatie van de bewoners kunnen verplaatsen; het zijn chronisch zieken en patiënten met terminale zorg die in Xenia verblijven. Kunstenaars kunnen overigens zelf kiezen of ze met de patiënten samen willen werken, of alleen hun werk ter beschikking willen stellen. De slogan is: Xenia is een huis met een hart.

* Kan iedere patiënt zich aanmelden of is er iets van zorgverzekering tussen?
Iedereen kan meedoen. Niet iedereen wil natuurlijk, maar ze mogen wel. Dat geldt natuurlijk nu voor Xenia. Dat willen we natuurlijk in de toekomst wel uitbreiden, bijvoorbeeld door mensen die thuis van zorg afhankelijk zijn Kunst aan te bieden. Op dit moment wordt het dus niet vergoed door de zorgverzekering. Het is dus ook de uitdaging voor ons, als Kunstverleners, om geld te vinden.

* Hebben jullie na een opdracht nog wel eens contact met een patiënt?
Ja, dat is juist het leuk van het werk bij Xenia. Binnenkort gaan we bijvoorbeeld weer op bezoek bij iemand die nu weer thuis is van een periode bij Xenia. Dit contact vinden wij heel belangrijk. Daarnaast ontvangen wij graag terugkoppeling op het werk wat wij verrichten. Alleen dan ontdekken we de goede en minder goede kanten van ons vak.

* Wat hebben jullie nodig om het werkgebied buiten Leiden uit te breiden?
Tijd, geld & mankracht. We zoeken de geschikte mensen die daar uren in kunnen en willen steken. Onze motivatie is er,  we geloven dat de vraag bestaat en we zien dat het zin heeft. Er wordt veel ontwikkeld op dit moment in de combinatie Kunst & Zorg.

* Met wie (organisatie of Kunstenaar) zou je nog graag willen samenwerken?
We hebben hierbij geen ‘onbereikbaar iemand’ in gedachten. De huidige Kunstenaars kennen we allemaal, daar voelen we ons prima bij. Wanneer we buiten Leiden zouden gaan, veranderd dat dan misschien wel. Daarnaast gaat het niet om ons, maar om de mensen in Xenia. Het gaat om de wens die zij uitspreken: als zij een kunstwerk van een bekend Nederlander willen, dan gaan we daar natuurlijk in mee. Wij dromen vooral van de matches die zij uitspreken, maar onze helden komen daar niet in voor. Ik vind het een rare doelstelling om bijvoorbeeld een grote naam in de gang van Xenia op te hangen, want dan lijkt het of je aandacht wilt trekken. Dan ga je over de doelstelling heen. Het gaat om Kunst uit je hart en niet dat het door een grote naam gemaakt wordt.

* Waar wil je over 5 jaar zijn?
Mijn grootste wens is dat we over 5 jaar nog steeds Kunst en Zorg aan elkaar kunnen blijven koppelen. Dat Stichting De Kunstverleners een begrip is geworden binnen de landelijke Kunst- en Zorgwereld. Daarbij hoop ik dat die formule zo succesvol is, dat het recht van bestaan heeft. Ik denk hierbij niet alleen aan het welzijn van de patiënten, maar ook aan het bestaansrecht van de Kunstenaars, op financieel gebied. Daarnaast hoop ik dat Teresa en ik dan nog steeds samen de coördinatie doen, maar dat we wel meer gemotiveerde mensen aan kunnen sturen, zowel in de Kunstwereld, als voor hand- en spandiensten. Het grootste streven op dit moment, korte termijn, is vooralsnog regionale bekendheid.