Vergeten schrijvers?

Iedere regelmatige bezoeker van boekantiquariaten &, boekenmarkten kent ze wel: de vergeten schrijvers. Auteurs die ooit de boekhandel bevolkten, recensies kregen, voor boekenlijsten werden gelezen en wellicht regelmatig een voordracht in het land hielden. Om soms verklaarbare (tijdgeest, verouderde stijl, geen ter zake doende onderwerpen meer), maar vaker onverklaarbare redenen hebben ze hun weg niet gevonden naar de canon van de letteren. Hun werk verstoft op de planken, verdwijnt in muffe oude dozen of verdwijnt zelfs in zijn geheel, alsof het nooit bestaan heeft.

Een enkele maal worden ze herontdekt, een bekend voorbeeld is Richard Yates met zijn `Revolutionary Road’, het werk van John Fante of recentelijk `To kill a mocking bird’ van Harper Lee. In Nederland durf ik te beweren dat het al in de jaren zeventig begonnen oeuvre van Jan Siebelink reeds vergeten zou zijn als hij `Knielen op een bed violen’ niet had geschreven.
Zo las Nederland ooit massaal het werk van Johan Fabricius, Anton Koolhaas, Ina Boudier-Bakker en Arthur van Schendel, om maar eens een dwarsdoorsnee te noemen. Een van de belangrijkste schrijvers van de twintigste eeuw, Simon Vestdijk wordt bijna niet meer gelezen, hij schreef een enorm oeuvre waarvan meestal alleen `De ivoren wachters’ en `Terug tot Ina Damman’ worden genoemd. Nu zijn dat de vergeten groten maar zeker vanaf de jaren zeventig was een een flinke boost in het publiceren, voor wie toen las (vooral voor de lijst wellicht?): wie herinnert zich Dirk Ayelt Kooiman, Sybren Polet, Heere Heeresma, Hester Albach, Levi Weemoedt, Anja Meulenbelt of Hannes Meinkema nog? En wie leest ze?

Aan het eind van de vorige eeuw werd de Nederlandse literatuur ineens overspoelt met hippe debutanten, in navolging van Joost Zwagerman, Ronald Giphart, Arnon Grunberg en – iets later – Kluun middels tijdschriften als De held en Zoetermeer. Maar wie kent Rob van Erkelens, Russel Artus, Hermine Landvreugd, Robert Vernooy of Joris Moens nog?

Toch zaten in al deze opsommingen een flink aantal pareltjes, die dan wellicht (tot op heden) de lakmoesproef van de geschiedenis niet doorstaan hebben of makkelijker: de literaire interesse niet vast hebben gehouden, maar beslist nog steeds de moeite van het lezen waard. En dan volgt de reden van dit stukje: niet om vergeten schrijvers verder de vergetelheid in te helpen, maar juist ze daaraan te ontrukken. Niet voor niets hebben veel toonaangevende, internationale uitgevers een deel van hun fonds ingericht met al dan niet vergeten klassiekers. Die zijn ook gewoon zelf nog te ontdekken. Met het vergaan van een keten als De Slegte werd een gevoelige klap uitgedeeld maar er zijn nog veel boekenmarkten, antiquariaten en niet te vergeten organisaties als bijvoorbeeld De Boekenzolder in Leiden. Daar liggen hele oeuvres te wachten. Dus waag het lees-avontuur en neem ook eens zo’n titel mee, er is nog genoeg moois te (her)ontdekken!